تبلیغات
مذهبی - آموزشی

مذهبی - آموزشی

شرایط ارکان نماز : 

صحت نماز به شروط وارکان معینه آن متوقف است . 

نخست از همه به تعریف شرایط وارکان می پر دازیم:

ارکان : ارکان جمع رکن بوده ورکن عبارت از جز حقیقت یک شی بوده که وجود آن بدون آن متحقق شده نمی تواند . 

شرایط : شرایط جمع شرط بوده وشرط در لغت علامه را گویند ودر اصطلاح علما شرط آن است که خارج از حقیقت وماهیت یک شی بوده ودر حالت عدم آن حکم موجود نمی شود اما به وجود آن وجود حکم لازمی دانسته نمی شود .(1)

شرط به دو نوع است . 

1-شروط تکلیف یا شروط وجوب    2- شروط صحت یا اداء

1- شروط وجوب : آنست که وجوب نماز به آن متوقف است مانند بلوغ وعقل . 

 2- شروط صحت : آنست که صحت نماز به آن متوقف است مانند طهارة حال می پردازیم به بیان  ارکان وشرایط نماز.(2)

1- ارکان نماز :- 

 آنچه  اداء ورعایت آن در داخل نماز فرض باشد به نام رکن نماز یاد می شود.

نماز دارای هفت رکن است . 

1- تکبیر تحریمه .

2- قیام ( ایستادن) 

3- قرائت ( خواندن قرآنکریم )

4- رکوع کردن 

5- سجده

6- قعده اخیر

7- بافعل اختیاری نماز را اختتام بخشیدن (1)

2- شرط های نماز : رعایت شروط زیر برای نماز گزار حتمی است. 

1- هرگاه به ادای نماز می پردازد ، از اول تا آخر نماز ، از بی وضویی وجنابت پاک وطاهر باشد .

2- جسدش از نجاست ها پاک باشد . 

3- جای نمازش پاک باشد .

4- جمیع نماز ها به وقتش خوانده شود وقبل از دخول وقت ، جایز نیست. 

5- لباسی بپوشد که پاک بوده وعورتش توسط آن سترو پنهان گردد ، با

 ظاهر بودن عورت نماز صحیح نمی شود چنانچه با لباس نجس نماز جایز نیست.

6- در هنگام نماز رو به روی قبله بایستد. 

7- در نماز بانیت داخل شده ودر میان نیت وتحریمه جدایی نیاورد ودر قلب خویش بداند که اکنون کدام نماز رامی خواند ، همچنان برای مقتدی ، نیت متابعت امام نیز لازم است .(2)

شرایط واجب شدن نماز : 

برای وجوب نماز پنج شرط است که اگر یکی از این شرط ها موجود نباشد نماز واجب نمی شود . 

اسلام :- یعنی نمازبر مسلمان واجب است پس بر کافر واجب نمی باشد

بلوغ:- تازمانی که پسر ویا دختر بالغ نشده باشد نماز بر او واجب نمی گردد. 

عقل وهوش :- اگر شخص دیوانه یا همیشه مست ونشه باشد نماز بر او واجب نیست .

زنان باید از حیض ونفاس پاک باشند :-  زیرا در حال حیض ونفاس بالای زنان نماز فرض نمی باشد . 

یافتن وقت برای نماز :- یعنی به اندازه یی فرصت برای انسان میسر گردد که در ضمن آن نماز را ادا بتواند یا به اندازه که انسان طهارت نموده تکبیر تحریمه را گفته بتواند اگر چهار شرط فوق الذکر پوره گردید اما برای نماز آنقدر وقت نباشد که در شرط پنجم گفته شد نماز همان وقت واجب نمی گردد.(1)

فرایض ، واجبات وسنت های نماز 

1- فرایض نماز

جهت صحیح شدن نماز چهارده اصل ( شرط) معین گردیده ، که اگر یکی از آن ها موجود نباشد نماز صحیح نمی شود ، که این چهارده اصل را فرایض نماز نیز می گویند که بر دو نوع است . 

الف:- هفت اصل آن قبل از نماز فرض ولازمی می باشد وآنرا شرایط نماز می گوید.

ب:- وهفت شرط آن در داخل (جریان ) نماز می باشد که آنرا ارکان نماز گویند. 

درمورد ارکان وشرایط نماز به صفحات قبلی رجوع گردد.

2- واجبات نماز: 

واجبات نماز عبارت از آن مطالب مهم وضروری جهت ادای نماز می باشد که اگر سهواً یا به علت فراموشی فروگزارده شود ، با ادای سجدۀ سهو در اخیر نماز ، همان نماز درست می شود ، اما اگر با فراموشی یکی از واجبات نماز سجدۀ سهوه صورت نگیرد یا قصداً یکی از و اجبات نماز ترک گردد، اعاده نماز واجب می باشد .

نماز چهارده واجب دارد که ذیلاً شرح می گردد.

1- قرائت در دورکعت اول نماز فرض 

2- در دو رکعت اول نماز های فرض ودر تمام رکعت های بقیه نماز ها خواندن سوره فاتحه .

3- بعد از خواندن سورۀ فاتحه خواندن یک سوره خواه سوره مکمل باشد یا قسمتی از آن ( برابر با یک آیه دراز یاسه آیه کوتاه ) در دو رکعت اول در نماز های فرض وواجب ، و در تمام رکعت های نماز های سنت ونفل. 

4- در قرائت ، رکوع ، سجده ورکعت های نماز ترتیب را رعایت کردن .

5- خواندن سوره فاتحه قبل از سوره دیگر ، اگر شخصی سوره فاتحه را بعد از سوره دیگر بخواند واجب اداء نمی گردد. 

6- (قومه) : بعد از ادای رکوع کاملاً ایستادن .

7- جلسه : یعنی بعد از ادای سجده اول با اطمینان وتأمل نشستن ، بعد از آن سجده دومی را ادا کردن . 

8- تعدیل ارکان : یعنی رکوع وسجده را با اطمینان وسکون به صورت درست انجام دادن .

9- قعده اول : یعنی در نماز های چهار رکعتی وسه رکعتی بعد از ادای دورکعت بقدر خواندن تشهد نشستن . 

10- در هردو قعده نماز یکبار تشهد را خواندن .

11- بلند ( جهر ) قرائت کردن امام در دو رکعت اول نماز های صبح ، شام وخفتن . 

نماز جمعه وعیدین ودر همه رکعت های تراویح رمضان ونماز وتردرماه رمضان، وآهسته (خفیه ) قرائت کردن در نماز های ظهر عصر ، یک رکعت ( سومی ) نماز شام ودو رکعت اخیر نماز خفتن ودر همه رکعت های واجب سنت ونفل.

12- نماز را با الفاظ ( السلام علیکم ورحمه الله ) اختتام بخشیدن. 

13- دررکعت سوم نماز وتر بعد از خواندن سوره ( تکبیر گفتن) دستها را برابر نرمی گوش ها رساندن ودعای قنوت  را خواندن.

14- گفتن تکبیرات زائد در نماز های عیدین 

3- سنت های نماز :

حضرت پیامبر اکرم (صلی الله علیه وسلم ) در ادای نماز بر علاوه فرائض وواجبات ، اهتمام وتوجه به مطالب دیگری نیز نموده اند که آنها را سنت های نماز می گویند . اما آنقدر تاکیدی که بر فرائض وواجبات ثابت است بر این مطلب ثابت نیست. 

هر چند با فروگذاری آن ها ( عمل نکردن به آن ها) نماز ناقص نمی شود وسجده سهو نیز لازم نمی گردد، اما با آن هم باید هر نماز گزار توجه واهتمام کافی به سنتهای نماز بکند ، زیرا حضرت پیامبر (صلی الله علیه وسلم ) در سنتهای  نماز اهتمام وتوجه کافی می نمودند . وباید دانست که نماز حقیقی نمازیست که مشابهت زیادی به نماز حضرت پیامبر (صلی الله علیه وسلم )  داشته باشد .

سنت های نماز (21) مورد بوده وقرار ذیل است . 

1- قبل از گفتن تکبیر تحریمه بلند کردن دستها

مردان: دستها شانرا تا برابر نرمه گوشها بلند کنند. 

زنان :  برابر شانه های شان باشد.

2-در وقت گفتن تکبیر تحریمه رُخ کف هر دو دست را در حال باز بودن انگشتها به طرف قبله گرفتن. 

3- بعد از گفتن تکبیر تحریمه بستن دست ها

4- در وقت گفتن تکبیر تحریمه خم نبودن سر . 

5- به آواز بلند گفتن ، تکبیر تحریمه وتکبیرات انتقال ( تکبیرات فاصله میان ارکان نماز ) برای امام .

6- ثنا گفتن ( سبحانک اللهم ...) راخواندن. 

7- بعد از ثنا تعوذ ( اعوذ باالله ...) گفتن .

8- در هر دو رکعت قبل از خواندن سوره فاتحه ( بسم الله ...) گفتن. 

9- در نماز های فرض بعد از قعده اول تنها سوره فاتحه را در قیام خواندن .

10- در اخیر سوره فاتحه آمین گفتن. 

11- آهسته وخفیه خواندن ثنا ( سبحانک اللهم ) و( بسم الله ) و آمین .

12- مراعا ت طریقه مسنون قرائت ، در نمازهمانقدر قرائت نماید که با طریقه سنت موافق باشد . 

13- در رکوع وسجده کم از کم سه بار تسبیح گفتن .

14- در رکوع سر، کمر وشانه ها را در یک خط هموار قرار دادن وبا پنجه های هر دو دست زانو ها را محکم گرفتن . 

15- در ( قومه ) امام ( سمع الله لمن حمده) ومقتدی ( ربنا لک الحمد) گفته وتنها گزار هر دو را بگوید.

16- در هنگام سجده اولاً دو زانو ، بعد دو دست ، بعد بینی وبعداً پیشانی را بر زمین نهادن . 

17- در وقت جلسه وقعده پای چپ را خوابانیده برآن نشستن وقدم پای راست را طوری ایستاده نگهداشتن که روی انگشتان آن به طرف قبله بوده وهر دو کف دست را روی زانو ها به حالت عادی گذاشتن .

18- در قعده حینیکه تشهد را می خواند، با گفــتن ( لا اله) انگشت شهادت دست راست خود را به عنوان اشاره بلند کردن وبقیه انگشتان را بستن وبا گفتن ( الا الله) دوباره انگشت شهادت رابه جای خود گذاشتن. 

19- در قعده اخیر بعد ازخواندن ( التحیات ) درود شریف راخواندن.

20- بعد از درود شریف یک دعای مسنون دیگری را خواندن. 

21- آنگـــــــاه نخــــــست به طرف راســــــت وبعد به طـــــــــرف چـــپ ســـلام گفــــتن ( دادن)  (1)

 مفسدات ومکروهات نماز 

1- مفسدات نماز

افعالی که نماز را به فساد می کشاند قرار ذیل است : 

1- خوردن ونوشیدن در اثنای نماز اگر چه به فراموشی باشد

2- عمل زیاد

3- در اثنای نماز عمداً خود را بی وضو سازد 

4- رفتن بیشتر از سه قدم ، در حالیکه پی در پی باشد

5- گردانیدن سینه از جهت قبله 

6- بیهو شی

7- دیوانگی 

8- جنابت ، اگر با نظر کردن واحتلام به وجود بیاید

9- مقابل وبرابر قرار گرفتن مرد بازن مرغوب ، در نماز مطلق که با  تحریمه مشترک در مکانی آغاز شده باشد که حائل ومانعی در میان نباشد 

10-  ادای یکی از ارکان نماز در حالت برهنگی عورت ، ویا وجود نجاستی که مانع نماز گردد

11- خنده ای که خودش آنرا بشنود 

واما اقوالی که موجب فساد نماز می گردد چنین است

1- تکلم وحرف زدن اگر چه یک کلمه بوده وروی قصد، فراموشی ویا خطا صورت گرفته باشد 

2- برای کسی سلام دادن

3- جواب سلام را به زبان گفتن 

4- ناله وفریاد وفغان کردن

5-  اُف گفتن 

6- اُف وافسوس کشیدن

7- بلند کردن گریه ای که به خاطردرد ومصیبتی به وجود آمده وبه خاطر ذکر جنت ودوزخ نباشد . 

8- درجواب عطسه کسی ( یرحمک الله ) بگوئید.

9- در جواب استفهامی شریک خدا ( لا اله الا الله ) بگوئید. 

10- هر گاه از امر بدی خبر گردد ( انا لله وانا الیه راجعون ) بگوئید.

11- اگر از امر خوشی مطلع گردد ( الحمد لله ) بگوید. 

12- اظهـــــــار تعـــــــجب نمــــــــــــــــــــوده و( لا الــــه الا الله ) ویــــــا ( سبحان الله ) بگوئید.

13- هر چیزی که در آن خطاب ویا جواب مقصود باشد چنانچه کسی را مخاطب قرار داده بگوئید: ( یا یحیی خذ الکتاب بقوة ) یعنی : ای یحیی این کتاب را با قوت بگیر. 

14- فتحه دادن به کسیکه امامش نباشد .

15- لحنی را در قرائت ویا تکبیرات بکار برد که معنی را فاسد سازد مانند: مد دادن همزه در تکبیر.(1) 

مکروهات نماز

حالات زیر برای نماز گزار مکروه پنداشته می شود .

1- در اثنای نماز با لباس وجسدش بازی کند . 

2- دورکردن سنگریزه ، مگر در حالیکه  سجده بالای آن ها ممکن نباشد در این صورت تنها یک بار آن ها رابرابر نماید .

3- انگشتان دست خود را به یکدیگر داخل کردن وصدایش را کشیدن 

4- در اثنای نماز دست خود را بالای سرینش بگذارد.

5- لباس خود را جمع نموده ویا رها کند . 

6- موهای خود را تاب داده وبافت دهد .

7- با گردانیدن گردنش ، به راست وچپ نگاه کند . 

8- مانند نشستن سگ بالای سرینش نیشیند .

9- در اثنای سجده آرنجهایش را بر زمین هموار کند . 

10- باحرکت دست ، جواب سلام رارد کند .

11- بدون عذر چهار زانو بنشیند. 

12- از پیشانی وبینی خودخاک را پاک نماید

13- در دهن خود چیزی را بگذارد که مانع قرائت گردد. 

14- وهر چیزی که ذهن وخاطر نماز گزار را مشغول نموده ومخالف خشوع باشد ، مکروه است .(2)

حکم تارک نماز 

خداوند (جل جلا له ) نماز را فرض گردانیده وآن را مناره اسلام وستون دین قرار داده است . 

پیامبر (صلی الله علیه وسلم ) فرموده است :-

( راس الامر الاسلام وعموده الصلاة وذروة سنامه الجهاد فی سبیل الله ) 

( راس همه کار ها اسلام وستون آن نماز وبلندی آن جهاد در راه خدا است ).

نماز از جمله نخستین فرایضی است که خداوند آن را بر بنده گانش فرض کرد ، چه نماز در شب معراج فرض شده است وخداوند به خاطر اهمیت وقدر نماز ، فرستاده اش را در مورد آن مستقیماً وبدون واسطه مخاطب قرار داده است . از همین رو توبیخ تارک آن هم شدید بوده است . 

پس کسی که از نماز دوری گزیند ، در حقیقت از اسلام دوری گزیده است وخشم خداوند را بر انگیخته واز اوامر دین او تخلف ورزیده وخویشتن را به پرتگاه نابودی ســـــــــــوق داده اســـــــــت وبا این کار همه اعـــــــــــــــــمال نیک خود

 را برباد داده اســـــــت . زیرا او با آیات صـــــــــریح خـــــــــــــداوند مخالفت کرده است .(1)

برخی از پیشوایان بر این عقیـــــــــده اند که نخســـــــتین وظیفه مسلــــمان بلـــــــــکه هر انسانی در زنده گی عبادت و پرستش پرودگار یکتا است و

ترک آن به عنـــــــوان کوتاهی در عمـــــــل ذاتی واساسی فرد مســـــــــلمان به شمار

می آید . بنابر این ، عنـــــــوان مســــــــــلمان شــــــــایســــــته چنیــــــــــــــن کسی

نیست ، ونمی توان او را تحت لوای اسلام قرار داد . حدیث صحیح این نظر را تأئید می نماید ، چناچه پیغمبر (صلی الله علیه وسلم ) می فرماید: 

( بین الرجل وبین الکفر ترک الصلاة)  ترجمه : تفاوت میان مرد با کفر ، ترک نماز است .

 همچنین می فرمائید. 

( العهد الذی بیننا وبینهم الصلاة فمن ترکها فقد کفر)

ترجمه: عهد وپیمانی که ما را از کافران جدا می سازد نماز است ، هر کس نماز را ترک کند کافر شده است . 

نظر عده ای دیگر از علما ودانشمندان به این است که چنین شخصی اگر علاوه بر ترک نماز ، آن را انکار وواجبات اسلام را استهزا وتمسخر نکند ، واز روی دیگر نسبت به تقصیرات خود ، معترف ، پشیمان  وهر آن مشتاق وآروزمند توبه باشد ، در زمره مسلمانان وتحت لوای اسلام به شمار می آید .

افراد تارک الصلاة به دوگونه تقسیم می شوند . 

1- اگر نماز نخواندن به خاطر انکار وجوب آن یا سبک وخوار شمردن آن ، یا به مسخره گرفتن حرمت ترک آن باشد ، چنین کسی به اجماع مسلمانان ، کافر ومرتد است .

زیرا ، واجب بودن نماز ومقام ومنزلت آن ضرورت دین است ، وهر کس منکر وجوب آن باشد یا آن را خوار وسبک بشماردخدا وپیامبر (صلی الله علیه وسلم ) را تکذیب نموده ودر قلب اوحتی به اندازه دانه خردلی ایمان وجود ندارد ، ومانند کافرانی است که خداوند متعال آنان را اینگونه توصیف می نمایند : 

( واذا نادیتم الی الصلاة اتخذوها هزواً ولعباً ذلک بانهم قوم لایعقلون ) سوره المائده ایه 58

ترجمه : وهنگامی که ( به وسیله آذان مردم را) به نماز می خوانید آنرا به مسخره وبازی می گیرند زیرا آنان مردمی اندکه نمی اندیشند. 

بدین ترتیب از منزلت وجایگاه آنانی آگاه می شویم که نماز وعبادات را از مظاهر عقب مانده گی وارتجاع می دانند ، وبرپا دارنده گان نماز را مسخره می کنند.

2- نماز نخواندن از روی تنبلی وسرگرمی به دنیا وبه خاطر پیروی  از هوا های نفسانی ووسوسه های شیطانی باشد که در این مورد دانشمندان اختلاف نظر دارند که آیا این فرد کافر است یا فاسق؟ اگر فاسق است آیا کشتن او واجب است ، یابه عنوان تعزیر زدن وزندانی کردن او کافی است . 

امام ابوحنیفه(رح) می گوید: چنین کسی ، با ترک نماز فاسق می شود  وواجب است که او را تأدیب وتعزیر کرد وباید او را به حدی زد، تا خون از اندام او جاری گردد وتا هنگامی که به ادای نماز نپردازد در زندان باقی بماند .

امام مالک وامام شافعی می فرمایند : چنین کسی  فاسق است وکافر نمی باشد ولی تازیانه زدن وزندانی کردن او کافی نیست بلکه اگر بر ترک نماز اسرار نماید ، باید به عنوان حد شرعی کشته شود . 

امام احمد در مشهورترین روایات خود می گوید:تارک نماز کافر است ، وخارج از دین و ( مارق)  تلقی می گردد ، ومجازاتی جز قتل ندارد . وواجب است که از او بخواهند که توبه نماید ، وباادای نماز وی را به اسلام باز  گردانند ، اگر پذیرفت ، او را رها کنند واگر نپذیرفت گردن او را بزنند.

واقعیت این است که ظاهر نصوص قرآن وسنت نیز این گفته پیشوای اهل حدیث، احمد بن حنبل واسحاق بن را هویه ودیگران را تائید می کنند. 

وقرآن نماز نخواندن  را از خصوصیات کفار دانسته آنجا که می فرماید .( واذا قیل لهم ارکعوا لایرکعون) ( مرسلات : 48)

ترجمه : وچون به آنان گفته شود : رکوع کنید( نماز بخوانید ) به نماز ورکوع نمی روند . 

این بود حکم کسی که از روی انکار وعمد ویا استخفاف به وجوب  آن ، نماز را ترک کند اما اگر شخصی منکر وجوب نماز نباشد یا نماز را خوار وسبک نداند ، در این صورت با ترک نماز یا کافر مرتد است همانگونه که ظاهر احادیث وظاهر فتوای اصحاب ودیگران بیانگر آن است ، یا فاسق ودور از خدا محسوب می گردد.

بنابر این ، بر انسان مسلمان واجب است که به درون خود مراجعه نماید ودر پیشگاه پروردگار توبه کند و به تصحیح دین خود بپردازد وبر اقامه نماز تصمیم قاطع بگیرد.همانطور که به دینداران واجب است که با اشخاص بی نماز مصرّ برترک نماز ، پس از نصیحت و امر به معروف ونهی از منکر ، قطع رابطه وترک معاشرت نمایند .(1) 

حکم نماز: 

پنج وقت نماز دریک شب وروز بر هر مسلمان مکلف (عاقل وبالغ) مرد باشد

یازن فرض بوده وطوریکه گفته شد بعد از کلمه توحید وشهادت یکی از مؤکد 

ترین ارکان اسلام به شمار می رود . چنانچه خداوند (جل جلا له ) می فرماید.

( واقیموا الصلاة ان الصلاة کانت علی الــــمؤمنین کــــتاباً مــــــوقوتا) ( النساء :103)

  وهم چنان در جای دیگر می فرماید:( حافظواعلی الصلوات والصلاة الوسطی وقوموا لله قانتین ) ( البقره : 238).
[ پنجشنبه 3 اسفند 1391 ] [ 09:26 ب.ظ ] [ اسماعیل سارلی ] [ نظرات ]
.: Weblog Themes By WeblogSkin :.
درباره وبلاگ

نویسندگان
لینک های مفید
لینک های مفید
آمار سایت
بازدیدهای امروز : نفر
بازدیدهای دیروز : نفر
كل بازدیدها : نفر
بازدید این ماه : نفر
بازدید ماه قبل : نفر
تعداد نویسندگان : عدد
كل مطالب : عدد
آخرین بروز رسانی :
امکانات وب