تبلیغات
مذهبی - آموزشی

مذهبی - آموزشی

صفات فرعی (غیر متضاده)

صفات فرعی (غیر متضاده)

 

صفات فرعی ، صفاتی هستند که از مجموعه مخرج حرف به اضافه صفات فرعی آن حاصل می شوند.

صفات فرعی طبق قول ابن الجزری و بسیاری از مؤلفین که از وی تبعیت کرده اند ، 7 عدد و اسامی آن ها از این قرار است:

1-  صفیر 2- قَلقَلَه  3- لین  4- انحراف  5- تکریر 6- تَفَشّی 7- استطالَه

 

درباره : آموزش تجوید قرآن

نوشته شده توسط سید سجاد ادیانی در جمعه چهارم دی 1388 و ساعت 10:43 | آرشیو نظرات

صفات اصلی حروف - صفات اصمات و اذلاق

صفات اصلی حروف - صفات اصمات و اذلاق

صفت نهم : اصمات

در لغت به معنای «خاموش کردن – ساکت کردن» آمده است . اصمات عبارتست از :

سنگین و سخت اداء شدن حرف و امتناع آن از سهولت در تلفظ

و در تحوید اصمات عبارتست از :

«اصمات ، یعنی امتناع این حروف از جمع شدن در کلمات چهار یا پنج حرفی»

توضیح اینکه در کلمات چهر یا پنج حرفی غیر ممکن است که تمامی حروف آن از حروف اصمات باشند و حتماً باید حداقل یکی از حروف اذلاق در (ضد اصمات) در آن بیاید تا از سنگینی آن بکاهد .

غیر از حروف شش گانه ی اذلاق که توضیح خواهیم داد ، بیست و دو حرف دیگر ، صفت اصمات دارند.

 

صفت دهم : اذلاق

در لغت به معنای «تیز کردن» آمده است .

در اصطلاح تجویدی عبارتست از :

«سرعت و سهولت تلفظ حرف»

حروف مُذلَقَة شش عدد بوده و عبارتن از : «ب – ر – ف – ل – م – ن».

اگر دقت کنیم در حروف اذلاق ، سه حرف «ب – ف – م» به لب ها و سه حرف «ل – ن – ر» به نوک زبان منسوبند.

 

پایان صفات اصلی حروف

درباره : آموزش تجوید قرآن

نوشته شده توسط سید سجاد ادیانی در دوشنبه بیست و پنجم آبان 1388 و ساعت 13:19 | آرشیو نظرات

صفات اصلی حروف - صفات اطباق و انفتاح

صفات اصلی حروف - صفات اطباق و انفتاح

 

صفت هفتم : اطباق

صفت «اطباق» به معنای «منطبق کردن-روی هم قرار دادن دو سطح» است. اطباق در تجوید عبارتست از :

«منطبق کردن سطح زبان با قسمت مقابل آن از سقف دهان»

البته منظور از تطابق ، چسبیدن زبان به کام بالا نیست بلکه زبان به شکل سقف دهان در می آید.

حروف اطباق ، همان چهار حرف اول حروف استعلاء هستند :

ص – ض – ط – ظ

در این چهار حرف ، سطح زبان گسترده شده ، لبه آن بالا می آید و کف آن گود می شود .(حالت طَبَق = بشقاب) در میان این حروف ، اطباقِ حرف «ط» از سایر حروف مُطبَقَه ، بیشتر است و در «ظ» از همه کمتر. دو حرف «ص» و «ض» ، اطباق متوسط دارند.

نقش صفت اطباق نیز ، «ایجاد تفخیم» است، پس در حروف چهار گانه ی اطباق، این صفت همراه با استعلاء ، موجب تفخیم قوی آنها می شود و سه حرف باقیمانده ی استعلاء (خ – غ – ق)، به علت نداشتن اطباق ، نسبتاًاز تفخیم کمتری برخوردارند.

صفت هشتم : انفتاح

ضد اطباق و به معنای «باز شدن – جدا شدن – گشاده شدن» و در تجوید عبارتست از :

«عدم انطباق سطح زبان با سقف دهان»

در این حروف زبان از تبعیت شکل دهان خارج شده و به اَشکال دیگری که اقتضاء کند ، در می آید . حروف انفتاح ، بقیه ی حروف غیر از حروف اطباق هستند.

صفات اصلی حروف

 

صفت ششم : استفال

ضد استعلاء بوده و در لغت به معنای «پست شدن – پائین آمدن» آمده است. «استفال» در تجوید عبارتست از :

پائین آمدن و دور شدن ریشه زبان از کام بالا»

در نتیجه ی این صفت ، صدای حرف، به اصطلاح «نازک و کم حجم» می شود. به این حالت در تجوید ، «ترقیق» گویند.البته خواهیم دید برخی از حروف استفال ، گاهی تفخیم می شوند. لذا :

استعلاء ، قطعاً موجب تفخیم است ؛ اما هر تفخیمی حاصل از استعلاء نیست .

غیر از حروف هفت گانه استعلاء ، بقیه حروف دارای صفت استفال هستند .

صفات اصلی حروف - صفت استعلاء

صفات اصلی حروف

صفت پنجم : استعلاء

 

کلمه ی «استعلاء» به معنای «برتری طلبی» است. استعلاء در تجوید ، عبارتست از :

«بالا آمدن ریشه ی زبان به سوی کام بالا در خلال تلفظ حرف»

دقت شود که از واژه ریشه زبان استفاده کردیم و عمداً از ذکر عقب زبان خودداری نمودیم . چرا که عقب زبان در حرف «ک» و در سایر موارد نیز بالا می آید اما استعلاء محسوب نمی شود.

در اثر این صفت ، صدای حرف ، «درشت و پر حجم» می شود . به این حالت در تجوید ، «تفخیم» گویند.

پس استعلاء مانند تفخیم نیست و نباید با یکدیگر مقایسه شوند بلکه :

«استعلاء ، موجب تفخیم است»

حروف مستعلیه عبارتند از :

ص – ض – ط – ظ – غ – خ – ق

صفات اصلی حروف - صفات شدة و رخوة

صفات اصلی حروف - صفات شدة و رخوة

صفت سوم : شدّة

در لغت به معنای «قوت» و در اصطلاح تجویدی ، عبارتست از :

«انسداد کامل صوت در مخرج حرف»

این انسداد به حدی است که اگر برطرف نشود ، صدای حرف هرگز شنیده نخواهد شد .

صفات اصلی حروف - صفت همس

صفات اصلی حروف

صفت دوم : همس

ضد جهر و در لغت به معنای «مخفی بودن – صدای آهسته » آمده است .

«همس» در تجوید عبارتست از :

«بی بهره بودن حرف از صوت مجهوره در اثر عدم ارتعاش تارهای صوتی»

حروف مهموسه 10 عدد بوده و عبارتند از : ت – ث – ح – خ – س – ش – ص – ف – ک – ه

این حروف را در عبارت «سَکَتَ ، فَحَثَّهُ شَخصٌ » گرد آورده اند . یعنی : ساکت و آرام بود پس شخصی او را نهیب زد و بر انگیخت .

در حروف همس ، هوای خروجی در حالی از بین تارهای صوتی می گذرد که تارها از هم دورند و هوا بدن ارتعاش آنها ، به مخرج حرف می رسد .

برای تشخسص حروف همس : انگشت خود را روی برجستگی جلوی گردن گذاشته و حرف را به صورت ساکن و ممتد تلفظ کنید . در حروف همس ، ارتعاش تارهای صوتی زیر انگشت حس نمی شود .

صفات اصلی حروف - صفت جهر

صفات اصلی حروف

صفت اول : جَهر

در لغت به معنای «آشکار بودن-آواز بلند» آمده است .

جهر در تجوید ، عبارتست از :

«وجود صوت حاصل از ارتعاش تار های صوتی در خلال تلفظ حرف»

حروف مجهوره عبارتند از : ا – ب – ج – د – ذ – ر – ز – ض – ط – ظ – ع – غ – ق – ل – م – ن – و – ی

حروف فوق را در این عبارت گرد آورده اند : «عَظُمَ وَزنُ قارِئٍ غَضٍّ ذی طَلَبٍ جِدّ »    یعنی : رجحان دارد قدر قاری شاداب و فروتن جستجو گر توانا در فن خود .

در حروف جهر ، هوای خروجی از تارهای صوتی می گذرد. این تارها که تا حد زیادی به هم نزدیک شده اند مرتعش می شوند و صوت ایجاد شده از جایگاه تولید حرف عبور کرده و حروف مجحوره را تولید می کند .

برای تشخسص حروف جهر : انگشت خود را روی برجستگی جلوی گردن گذاشته و حرف را به صورت ساکن و ممتد تلفظ کنید . در حروف مجهوره ، ارتعاش تارهای صوتی زیر انگشت محسوس است.

 

صفات حروف

این باب، از مباحث شیرین تجوید قرآن است .در اصطلاح تجویدی ، صفت، عبارتست از :

کیفیت تولد و خروج از مخرج آن

صفات اصلی (متضادّة)

«صفات اصلی» هر حرف ، به اتفاق مخرج آن شخصیت ویژه حرف را شکل می دهند.

تعداد صفات اصلی 10 عدد است که در واقع از 5 زوج متضاد تشکیل شده است .

صفات اصلی عبارتند از:

1- جَهر                ضد آن                2- هَمس

3- شِدَّة                 ضد آن                4- رِخوَة

5- اِستِعلاء             ضد آن                6- استفال

7- اِطباق               ضد آن                 8- اِنفتاح

9- اِصمات             ضد آن                10- اِذلاق

درباره : آموزش تجوید قرآن

نوشته سید سجاد ادیانی
[ چهارشنبه 9 اسفند 1391 ] [ 09:51 ب.ظ ] [ اسماعیل سارلی ] [ نظرات ]
.: Weblog Themes By WeblogSkin :.
درباره وبلاگ

نویسندگان
لینک های مفید
لینک های مفید
آمار سایت
بازدیدهای امروز : نفر
بازدیدهای دیروز : نفر
كل بازدیدها : نفر
بازدید این ماه : نفر
بازدید ماه قبل : نفر
تعداد نویسندگان : عدد
كل مطالب : عدد
آخرین بروز رسانی :
امکانات وب